Skip to Content

شناسه : 35443709
یادداشت به قلم رئیس اداره بهزیستی اردکان؛


سالمندان به‌ عنوان کسانی که بخش بزرگی از جوامع انسانی را تشکیل می‌دهند، به‌مانند هر انسان دیگری از حقوق انسانی مشابه و یکسان با دیگر افراد برخوردارند، هرچند که به دلایل مختلف فردی و اجتماعی از بخش بزرگی از حقوق خود محروم مانده‌اند.

به گزارش اردکان گویا به نقل از خبرگزاری فارس؛ «دکتر امیرولی عضد زاده»، رئیس اداره بهزیستی شهرستان اردکان در طی یادداشتی، نوشت:

امروزه بیش از ۷۰۰ میلیون انسان با عمر بیش از ۶۰ سال در جهان زندگی می‌کنند و بر اساس پیش‌بینی‌ها، این گروه سنی در سال ۲۰۵۰ بیش از ۲ میلیارد نفر و یا بیش از ۲۰ درصد جمعیت جهان را به خود اختصاص خواهند داد.

روند افزایش جمعیت جهان در کشورهای درحال‌توسعه و ازجمله ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان، سریع‌تر خواهد بود و درنتیجه برای مواجهه و رویارویی با روند رو به گسترش سالمند شدن جمعیت، نیازمند برنامه‌ریزی ویژه، علمی و هدفمند هستیم.

بدون شک برنامه‌ریزی درست ممکن نخواهد بود جز آنکه از تمامی زوایا و جنبه‌ها به مقوله سالمندی نگریسته شده و همه نیازها و تمامی حقوق سالمندان را در برگرفته و انواع چالش‌های پیش روی این نسل را در نظر داشته باشیم.

بدیهی است که سالمندان به‌عنوان کسانی که بخش بزرگی از جوامع انسانی را تشکیل می‌دهند، به‌مانند هر انسان دیگری از حقوق انسانی مشابه و یکسان با دیگر افراد برخوردارند، هرچند که به دلایل مختلف فردی و اجتماعی از بخش بزرگی از حقوق خود محروم مانده‌اند.

آژیسم یا تبعیض سنی، حقیقت نامیمون جوامع امروزی است که به بدترین و زشت‌ترین شکل ممکن در مورد سالمندان به اجرا گذاشته می‌شود.

آژیسم به معنای نادیده انگاشتن سالمندان در عرصه‌ها و حوزه‌های مختلف فردی و اجتماعی است، چه آن زمان که فرزندان، پدر و مادر را در عین سلامت عقلی از کنترل بر اموالشان بازمی‌دارند و چه آن زمان که آنان را در عرصه تصمیم‌گیری در مورد خصوصی‌ترین جنبه‌های زندگی‌شان محروم می‌سازند و چه آن هنگام که مسئولان و متولیان امور اجتماعی در برنامه‌ریزی‌ها و اولویت‌بخشی‌ها، سالمندان را ازنظر دور می‌دارند و در تصمیم‌گیری‌های خرد و کلان اجتماعی‌شان، سالمندان محلی از اعراب ندارند و چه آنگاه‌که فرد سالخورده، چون خود را پیر می‌داند و پیری را مادر همه بیماری‌ها و ناتوانی‌ها، به هنگام بیماری از درمان خود غفلت می‌ورزد و دردناک‌تر آن هنگام که پزشکی، همه دردها را به پیری نسبت داده و از درمان ریشه‌ای و علمی بیماری‌های فرد سالمند، غافل می‌شود.

سالمندان ازجمله گروه‌های آسیب‌پذیر اجتماع محسوب می‌شوند که به جهت شرایط جسمانی و روحی خاصی که در آن به سر می‌برند، غالباً از دستیابی به حقوق و آزادی‌هایشان محروم می‌مانند و خواسته یا ناخواسته در معرض نقض حقوق و آزادی‌ها قرار می‌گیرند.

باوجوداینکه مطابق اصل کرامت، اصل برابری و اصل عدم تبعیض که در نظام بین‌المللی حقوق بشر به رسمیت شناخته‌شده‌اند، هیچ تمایزی بین اشخاص سالمند با سایر افراد در بهره‌مندی از حقوق و آزادی‌ها نبوده و تمامی آحاد انسانی دارای کرامت بوده و نزد قانون با یکدیگر برابرند و نباید هیچ‌گونه تبعیضی نسبت به آنان روا داشته شود اما در مرحله عمل، نگاه به وضعیت اجتماعی سالمندان، نشان می‌دهد که بسیاری از حقوق آن‌ها تحت تأثیر وضعیت خاصشان نادیده گرفته‌شده و تمایز و تبعیض آشکاری علیه آنان در بسیاری از ابعاد روا داشته می‌شود.

پس برای تضمین بهره‌مندی اشخاص سالمند از حقوق و آزادی‌های مشروع و قانونی خود، ضرورت دارد تا اقدامات فراگیرتر و مؤثر دیگری هم در جهت تأمین حقوق و آزادی‌های آن‌ها اتخاذ گردد، چنانکه در پی احساس چنین ضرورت‌هایی مجمع عمومی سازمان ملل متحد طی قطعنامه شماره ۹۱/۴۶ مورخ ۱۶ دسامبر ۱۹۹۱ « اصول ملل متحد برای سالمندان » را برای حمایت از سالمندان مقرر نموده و از دولت‌ها درخواست کرده تا آن‌ها را در برنامه‌های ملی خود بگنجانند.

بر همین اساس سازمان جهانی بهداشت، سال ۲۰۱۶ را سال نه به هرگونه تبعیض سنی نامید و در تازه‌ترین اقدام خود، پا را فراتر نهاده و شعار روز جهانی سالمندان در سال ۲۰۱۸ را " پاسداشت مدافعان حقوق سالمندان " قرار داده است.

به‌زعم نگارنده، این نام‌گذاری و تعیین چنین اولویتی ازاین‌جهت از اهمیت ویژه و دوچندانی برخوردار است که به‌جای تأکید بر حقوق سالمندان، بر پاسداشت دفاع از حقوق سالمندان و کسانی که مدافع حقوق این عزیزان‌اند انگشت گذارده و اگر در سال ۲۰۱۶ با نه به هرگونه تبعیض سنی، لزوم توجه به حقوق سالمندان را گوشزد کرده بود، در سال جاری، با دیدی فراخ‌تر و هدف‌گذاری هوشمندانه، دفاع از حقوق سالمندان و مدافعان این حقوق را شایسته تکریم و تجلیل دانسته و پرداختن به حقوق سالمندان را از مقوله‌ای صرفاً حقوقی به مقوله‌ای انسانی و درخور تحسین ارتقاء بخشیده و بابیانی ظریف خواستار توجه همگانی به حقوق سالخوردگانی است که شاید توان فریاد کردن و بازخواست حقوق به یغما رفته‌شان را نداشته و ندارند.

حقوقی چون حق زندگی و آزاد بودن در انتخاب محل زندگی، مناسب‌سازی محیط زندگی با نیازهای فرد سالمند، ادامه زندگی اجتماعی علیرغم محدودیت‌های مشارکت سالمند، حضور و نقش فعال اطرافیان و حفظ روابط اجتماعی سالمند با خانواده و دوستان، تملک و تسلط کامل بر درآمد و دارایی خود، ارج نهادن به فعالیت‌های سالمند از سوی خانواده و اطرافیان، آزادی انجام فعالیت‌هایی مذهبی، حفظ استقلال سالمند، حق بهره‌مندی از مراقبت، حق بهره‌مندی از مراقبین آموزش‌دیده و سرانجام رعایت شرایط جسمی و روحی در مراحل آخر زندگی سالمند.

آری، این وظیفه یکان به یکان شهروندان است که بازخواست کننده حقوق سالمندانی باشند که امروز  ردای پدر و مادر بودن را بر تن دارند و در آینده‌ای بس نزدیک خود از زمره همانان‌اند.

به‌یقین، با نگاهی هرچند گذرا بر برخی از آیات و روایات اسلامی در حوزه حقوق سالمندان، مسئولیت ما به‌عنوان شهروندان جامعه اسلامی در این حوزه دوچندان خواهد بود، چراکه در متون اسلامی بارها و بارها از لزوم رعایت حرمت و حفظ حقوق سالمندان سخن به میان آمده، چنانکه درآیات ۲۳ و ۲۴ سوره مبارکه اسراء به‌صراحت از حقوق سالمندان سخن رفته که؛ " و خدای تو فرمان داده که جز او را نپرستید و به پدر و مادر خود نیکی کنید و هرگاه یکی از آنان و یا هر دو نفرشان پیر شوند، کوچک‌ترین کلمه‌ای که موجب رنجش آنان شود بر زبان نیاور و کمترین آزار به ایشان نرسان و همواره با آنان محترمانه سخن گوی و پروبال تواضع و مهربانی‌ات را به نزدشان بگستران و بگو پروردگارا ایشان را مورد رحمت خود قرار ده، همان‌گونه که آنان مرا در کودکی تربیت و پرورش دادند".

و نیز این سخن ناب از حضرت امام سجاد (علیه السلام) که به شیواترین بیان، حقوق سالمندان را در جوامع اسلامی برشمرده‌اند؛ " حق سالخورده این است که حرمت پیری او را پاس بداری، اگر سوابق فضیلت در اسلام را دارد ، تجلیلش کنی، او را بر خود مقدم بداری و در اختلافات، خصمانه با او رودررو نشوی، درراه رفتن بر او سبقت نگیری و پیشاپیش او راه نروی، او را نادان نپنداری و اگر رفتار جاهلانه‌ای کرد تحمل‌کنی، به‌مقتضای سوابق سالمندی احترامش کنی که حق سن و سال نیز چون حق اسلام است ".

باشد که اندر این رهگذار، شاهد ترویج و گسترش فرهنگ دفاع از حقوق سالمندان بوده و امکان مشارکت بیش‌ازپیش سالمندان را، به‌عنوان بخش بزرگی از جمعیت و دارای ذخایر ارزشمندی از دانش و تجربه، در اجتماع فراهم آورده و در تدوین سیاست‌های اجتماعی و برنامه‌ریزی‌های کوتاه، میان و بلندمدت آنان را از یاد نبرده و به‌مانند دیگر رده‌های سنی برای احقاق حقوق حقه آنان اقدام نماییم.






آخرین عناوین آخرین عناوین