Skip to Content

شناسه : 35206003
محقق برجسته اردکانی مطرح کرد


محقق و پژوهشگر برجسته اردکانی با بیان اینکه نفوذ فکری از سایر شیوه های نفوذ به مراتب خطرناک تر است، اظهار کرد: رئیسعلی دلواری، رهبر جریان دلیران تنگستان به وسیله یکی از نفوذی های انگلستان به شهادت رسید.

به گزارش اردکان گویا؛ به مناسبت فرا رسیدن سالروز شهادت رئیسعلی دلواری، رهبر گروه ضد استعماری دلیران تنگستان و روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس به سراغ یکی از محققین برجسته و پیشکسوت تاریخی در شهرستان اردکان رفتیم.

این بار به گفت و گویی تفضیلی با «علی سپهری اردکانی»، نویسنده و مولف چندین کتاب تاریخی و اجتماعی از جمله کتاب روزهای پرخطر با محوریت انقلاب اسلامی و از فعالین شاخص در مبارزات علیه رژیم پهلوی نشستیم.

با توجه به فرا رسیدن روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس، روابط رسمی ایران و انگلستان از چه زمانی آغاز شد؟

در زمان حکومت صفویان پرتغالی ها با هدف تسخیر خاک ایران به جزیره هرمز تعرض کرده و آن را اشغال کردند. در این شرایط صفویان از امکانات بروز جنگی دور بودند و برای شکست پرتغالی ها مجبور به همکاری با کشوری بودند که از آخرین ابزارآلات جنگی بهره مند باشد و انگلستان که انقلاب صنعتی در آن رخداده بود بهترین گزینه بود؛ بدین ترتیب اولین روابط رسمی ایران و انگلستان در زمان صفویان برقرار شد.

انگلیسی ها از همان ابتدای همکاری و برقراری روابط، نگاه استعماری نسبت به ایران داشتند؟

انگلستان در همان زمان شاهد بروز انقلاب صنعتی عظیم در کشور خود بودند و در راستای فروش محصولات صنعتی خود به بازار مصرف و محلی برای تامین مواد اولیه نیازمند بودند. از طرف دیگر دو امپراطوری عثمانی و روسیه مانع جدی برای نفوذ انگلستان در این منطقه بودند ولی ایران سازگاری چندانی با این دو کشور نداشت. در نتیجه ایران بهترین گزینه برای رسیدن انگلیس به اهداف و پیاده سازی برنامه های استعماری آنان بود که در همین راستا انگلستان به صورت مداوم سفیر، تاجر و مبلغ به ایران اعزام می کرد.

حاکمان بعدی ایران نیز از انگلستان کمک طلب می کردند یا اینکه به کشورهای دیگر نیز روی خوش نشان می دادند؟

در دوران فتحعلی شاه قاجار ایران با فرانسه قرارداد بست تا فرانسوی ها در جنگ ایران با روسیه از طریق تشکیل ارتش منظم و تامین سلاح نیروهای ایرانی را یاری دهند ولی فرانسوی ها به صورت مخفی با روسیه سازش کردند و موجب شکست ایران شدند ولی آنچه که در این بین قابل توجه است نقش تاثیرگذار سفیر وقت انگلستان در شکست نیروهای ایرانی بود؛ تا جایی که سفیر انگلستان نویسنده و مدون قرارداد گلستان بود و حتی برای این امر از تزار روسیه هدایایی نیز دریافت کرد.

با وجود این حجم گسترده از خیانت های پنهان و آشکار انگلستان، علت اعتماد و تکیه چندباره حاکمان سلسله قاجاریه بر انگلیسی ها چه بود؟

متاسفانه حاکمان قاجار که زمام سرزمین را در دست گرفته بودند، از اکثر مسائل بی اطلاع بودند. این بی اطلاعی ناشی از سن کم، عدم تحصیلات و تجملات اشرافی زیاد بود که البته در زمان ناصرالدین شاه به دلیل وجود امیرکبیر حرکت هایی برای ایجاد شناخت جامع از جهان و مسائل کشوری در اذهان حاکمان صورت گرفت که به دلیل قتل امیرکبیر این حرکت ها و برنامه ها عمر چندانی نداشت.

نفوذ انگلستان در سایر حاکمان قاجار نیز به همین شکل بود یا تغییراتی داشت؟

این نفوذ فراز و نشیب هایی نیز داشت. اولین حرکت ضداستعماری علیه انگلستان و به صورت وسیع به رهبری حضرت آیت الله میرزای شیرازی در جریان تحریم توتون و تنباکو بود. پس از آن آحاد و اقشار مختلف مردم به رهبری مرجعیت خواستار برپایی عدالت خانه شدند ولی انگلستان با برنامه ریزی های متعدد توانست این خواسته به حق را به سوی برقراری حکومت مشروطه مطلوب خود تغییر دهد.

یعنی انگلستان از همان آغاز نهضت مشروطه در ایران نفوذی در بین مشروطه خواهان داشت؟ منظور از مشروطه مطلوب انگلیس دقیقا چه نوع حکومت و ساختاری است؟

خیر. انگلستان در نهضت مشروطه نفوذی به معنای خاص نداشت بلکه توانست در حدود 17 تا 19 هزار نفر از مردم را که خواستار برپایی عدالت خانه بودند وارد سفارت خانه خود کرده و خواسته های آنان را افزایش داده و نوعی فکر مشروطه خواهی که آنها می خواستند را در اذهان عدالت طلبان ایجاد کند. شیخ فضل الله نوری در همین رابطه نیز گفت: "مشروطه ای که از دیگ پلوی سفارت انگلستان سر در بیاورد قطعا به ضرر ایران زمین است." مشروطه ای که انگلیسی ها خواستار آن بودند پیروز شد و بدین ترتیب لوایح و قوانین کشور طوری تدوین می شد که منفعت آن به طور مستقیم به سفارت انگلستان مربوط می شد.

با توجه به سالروز شهادت رئیسعلی دلواری، نقش آفرینی حرکت ضد استعماری دلیران تنگستان چگونه بود؟

اتفاقا رئیسعلی دلواری از جمله مشروطه خواهان حقیقی پیرو مرجعیت وقت در جنوب کشور بود. یک سال پس از آغاز جنگ جهانی اول که در زمان حکومت احمدشاه به وقوع پیوست، رئیسعلی دلواری موفق شد مناطق دلوار، دشتستان، بوشهر و سران ایلات و عشایر را با هم متحده کرده و ضربات مهلکی بر پیکره نیروهای انگلیسی متجاوز در جنوب کشور وارد کند اما انگلیسی ها که در ایجاد شبکه نفوذ تبهر خاصی دارند با استفاده از یکی از نفوذی های خود با نام غلامحسین، رئیسعلی دلواری را به شهادت برسانند.

خاطرات روز‌های پرخطر/ ما ملت بیداریم، ما شاه نمی‌خواهیم

پس انگلستان در هر دوره ای نفوذ خود در بالاترین سطح در حکومت های ایران را داشته است؟

بله ولی نکته مهم این است که استعمار انگلستان در ایران به صورت نظامی و قدیم نبوده بله استعمار نو از طریق ایجاد ساز و کارهای نفوذی داخلی بوده است به طوری که آنها در دوران پهلوی نیز بهترین امتیازات را در جهت رسیدن به برنامه های خود به ویژه در دوران رضا خان کسب کردند و در زمانی نفوذ آنها به حدی افزایش یافت که رضاخان با دستور انگلیسی ها یکی از امین ترین مشاوران و سرسپردگان خود به نام تیمورتاج را زندانی و کشت.

پس از سرنگونی رژیم محمد رضا شاه پهلوی و پیروزی انقلاب، برنامه های محسوس انگلستان برای نفوذ در جمهوری اسلامی به چه شکل هایی صورت گرفته است؟

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، انگلستان به صورت سابق در تمام منافذ حکومتی و اجرایی ایران نفوذ ندارد ولی به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی باید مراقب بود تا نفوذ در افکار و اذهان صورت نگیرد. با توجه به مطالب مستند موجود که وزارت اطلاعات منتشر کرده است، انگلیسی ها در اتفاقاتی نظیر غائله کوی دانشگاه تهران در سال 78، فتنه 88 و بسیاری از اختلالات ایجاد شده در سطح کشور با تربیت نیروهای نفوذی و شبکه سازی سعی در بازگرداندن دست قدرت خود در ایران هستند که تا به امروز موفق نشده اند.

اگر صحبت پایانی با مخاطبان سایت خبری و تحلیلی اردکان گویا دارید، بفرمایید.

آحاد مردم به ویژه جوانان ما باید بدانند این جمله که ما نمی توانیم چیزی جز نفوذ فکری انگلستان نبوده و نیست و صحبت هایی که گاهی در ظاهر به نام روشن فکری و در اصل در ضدیت با منافع ملی بیان می شود در نظام مقدس جمهوری اسلامی جایگاهی ندارد.

انتهای پیام/ م.ح.م






آخرین عناوین آخرین عناوین